回目錄 回上一頁 本篇文章總共有 34 個段落, 130 個語句, 2871 個語詞, 4136 個音節
Piān Sîn-chú Lūn_02 辯神主論_02
Ia̍p Hàn-chiong 葉漢章
  Tē-gō͘ tōaⁿ第五段
  Siat-li̍p Sîn-chú ê m̄-tio̍h設立神主ê m̄ 著
  Taⁿ kó͘-chá tè-ông siat-li̍p sîn-chú ū nn̄g-hō, chi̍t-hō sī si-chú, chi̍t-hō sī bo̍k- chú; chí nn̄g-hō lóng bô ha̍p chêng-lí, tāi-lio̍k ū nn̄g-chân. Tē it chân, lūn si- chú ū nn̄g-hāng ê bô ha̍p chêng-lí. Tē- it hāng, chiū-sī kàu hiàn-chè ê sî ēng i- ê tōa-sun chng chòe chó͘-chong ê si- siōng chiàⁿ-chiàⁿ teh chē, hō͘ tâng-cho̍k ê lâng pâi chè-mi̍h hiàn-chè kūi-pài, piáu-bêng hàu-kèng ê ì-sù; koh ū īⁿ-sèng ê chhin-chhek pêng-iú thang lâi chō͘- chè. Só͘-í kó͘-chá ke̍k tùi-tiōng chit-hō si-chú, chhin-chhiūⁿ Thêng-chú ū kóng, “ Kó͘-jîn chè-sū ēng si, ke̍k ū chhim ì ”. In-ūi lâng sí, hûn-khì í-keng sòaⁿ, hàu- chú kiû i-ê chó͘-chong ê sîn lâi hiàn-chè, nā bô si-siōng chiū bōe-ōe hióng-siū, in- ūi sí ê lâng bōe-ōe chia̍h; só͘-í ēng si-siōng thòe i hióng-siū. Chhin-chhiūⁿ Si-keng Seng-bîn hû-i ê phiⁿ ū kóng, “ Kong-si lâi iàn lâi lêng ”, ì-sù sī kóng, Chó͘-chong ê si-siōng lâi hióng-siū i-ê chè-mi̍h, sòa kàng-lo̍h hok-khì. Chhin-chhiūⁿ án-ni, sui-jiân kóng beh hiàn-chè í-keng sí ê chó͘-chong, si̍t-chāi sī chè-tio̍h iáu-kú o̍ah ê sun-á. Che sī siat-li̍p si-chú bô ha̍p chêng-lí ê thâu chi̍t hāng.今古早帝王設立神主有兩號,一號是尸主,一號是木主;這兩號攏無合情理,大約有兩層。第一層,論尸主有兩項ê無合情理。第一項,就是到獻祭ê 時用伊ê大孫裝做祖宗ê尸像正正teh坐,hō͘ 同族ê人排祭物獻祭跪拜,表明孝敬ê意思;koh有異姓ê親戚朋友thang來助祭。所以古早極tùi重這號尸主,親像程子有講,「古人祭祀用尸,極有深意」。因為人死,魂氣已經散,孝子求伊ê祖宗ê神來獻祭,若無尸像就bōe會享受,因為死ê人bōe會食;所以用尸像替伊享受。親像詩經生民鳧鷖ê篇有講,「公尸來燕來寧」,意思是講,祖宗ê尸像來享受伊ê 祭物,續降落福氣。親像án-ni,雖然講beh獻祭已經死ê祖宗,實在是祭著iáu-kú活ê孫仔。Che是設立尸主無合情理ê頭一項。
  Tē-jī hāng, chiū-sī ēng tōa-sun chng chòe chó͘-chong ê si-siōng, hō͘ thong ke ê lâng hiàn-chè kūi-pài, chiū i-ê pē-bú ê pài si-siōng, sī pài tio̍h i-ê kiáⁿ; nā-sī kiáⁿ siū i-ê pē-bú kūi-pài kiám m̄ sī pōe ngó͘-lûn mah ? Phì-jū chòe-hì ê lâng pē-kiáⁿ tâng chi̍t pan, chiūⁿ-pîⁿ poaⁿ-hì, ū-sî pē chng chòe kiáⁿ, kiáⁿ chng chòe pē, bōe bián-tit pē tio̍h pài kiáⁿ; che sī hì-hiok ê lâng ê só͘ chòe, chèng-keng lâng tek-khak m̄ gōan khì chòe, hô- hòng tè-ông kong-hô͘ tāi-hu kun-chú ê lâng khéng chòe chit-hō hì-hiok ê tāi- chì mah ? Che sī siat-li̍p si-chú tē-jī hāng ê bô ha̍p chêng-lí.第2項,就是用大孫裝做祖宗ê尸像,hō͘ 通家ê人獻祭跪拜,就伊ê 父母ê拜尸像,是拜著伊ê 子;但是子受伊ê 父母跪拜敢 m̄ 是背五倫mah?譬喻做戲ê人父子同一班,上棚搬戲,有時父裝做子,子裝做父,bōe免得父著拜子;che是戲謔ê人ê所做,正經人的確m̄願去做,何況帝王公侯大夫君子ê人肯做這號戲謔ê事誌mah ? Che是設立尸主第2項ê無合情理。
  Tē-jī chân : Lūn siat-li̍p bo̍k-chú ū gō͘- hāng ê bô ha̍p chêng-lí. Tē-it hāng; khe- khó kó͘-chá chí-ū tè-ông chu-hô͘ ōe tit thang siat-li̍p bo̍k-chú; tùi kheng tāi-hu í-hā, lóng-chóng bōe tit thang siat-li̍p bo̍k-chú. Hiān-sî chèng peh-sìⁿ lóng- chóng ū siat-li̍p bo̍k-chú, che sī chhiàm- kôan kiâⁿ tè-ông chu-hô͘ ê lé. Koh tè- ông ê siat-li̍p bo̍k-chú, kàu chhit-tāi chiū soah, chu-hô͘ gō͘-tāi, tāi-hu saⁿ-tāi, hiān- sî hiuⁿ-siā ê sû-tn̂g siat-li̍p bo̍k-chú chīn chōe, ū-ê kàu kúi-nā cha̍p tāi. Koh m̄- nā chòe pē-bú kong-má chó͘-chong ê lâng sí-liáu ōe tit thang siat-li̍p bo̍k-chú, liân siàu-liân iáu-siū ê lâng sí-āu ia̍h ū siat-li̍p bo̍k-chú, sī koh-khah pōe-lí. Che sī siat-li̍p bo̍k-chú bô ha̍p chêng-lí ê thâu chi̍t hāng.第2層:論設立木主有5項ê無合情理。第一項,稽考古早只有帝王諸侯會得thang設立木主;對卿大夫以下,攏總bōe得thang設立木主。現時眾百姓攏總有設立木主,che是僭權行帝王諸侯ê禮。Koh帝王ê設立木主,到7代就煞,諸侯5代,大夫3代,現時鄉社ê祠堂設立木主盡濟,有ê 到幾若十代。Koh m̄但做父母公媽祖宗ê人死了會得thang設立木主,連少年夭壽ê人死後亦有設立木主,是koh卡背理。Che是設立木主無合情理ê頭一項。
  Tē-jī hāng; siat-li̍p bo̍k-chú ê lâng, ì-sù sī beh hō͘ i chòe chó͘-chong sîn-hûn ê siū; to̍k-to̍k bô siūⁿ lâng o̍ah, i-ê seng- khu ōe iông-ún tit sîn-hûn--ê, in-ūi ū sim-tn̂g chōng-hú ngó͘-koan sù-chi; kàu sí-liáu sîn-hûn lī-khui seng-khu ji̍p im- kan, siōng-chhiáⁿ bōe koh ji̍p seng-khu lâi koh-o̍ah hō͘ kiáⁿ-sun hōng ióng, beh thái ōe ji̍p tī sîn-chú hō͘ kiáⁿ-sun hiàn- chè ah ? In-ūi bo̍k-chú to̍k-to̍k sī chi̍t- phìⁿ chhâ, sai-hū só͘-chòe, beh thái ōe hō͘ pē-bú kong-má chó͘-chong chòe sîn-hûn ê siū lâi hioh ah ? Che sī siat-li̍p bo̍k-chú bô ha̍p chêng-lí ê tē-jī hāng.第2項;設立木主ê人,意思是beh hō͘ 伊做祖宗神魂ê siū;獨獨無想人活,伊ê 身軀會容允得神魂--ê,因為有心腸臟府五官四肢;到死了神魂離開身軀入陰間,尚且bōe koh入身軀來koh活hō͘ 子孫奉養,beh thái會入tī 神主hō͘ 子孫獻祭ah?因為木主獨獨是一片柴。師傅所做,beh thái會hō͘父母公媽祖宗做神魂ê siū來歇ah?Che是設立木主無合情理ê第2項。
  Tē-saⁿ hāng; lâng kam-gōan ēng chîⁿ khì kā bo̍k-chú sai-hū bóe chi̍t-sian bo̍k-chú, chheng-chòe pē-bú kong-má chó͘-chong, m̄-chai kam-gōan chheng bo̍k-chú sai-hū chòe sí-chó͘ mah ? Góa chai tek-khak m̄ kam-gōan; í-keng m̄ kam-gōan chheng sai-hū chòe sí-chó͘, siáⁿ-sū kam-gōan chheng sai-hū só͘ chòe ê bo̍k-chú chòe pē-bú kong-má chó͘-chong ah ? Che sī siat-li̍p bo̍k-chú bô ha̍p chêng-lí ê tē-saⁿ hāng.第3項;人甘願用錢去kā木主師傅買一仙木主,稱做父母公媽祖宗,m̄ 知甘願稱木主師傅做始祖mah?我知的確m̄ 甘願;已經m̄甘願稱師傅做始祖,啥事甘願稱師傅所做ê木主做父母公媽祖宗ah ? Che是設立木主無合情理ê第3項。
  Tē-sì hāng; lâng nā bô kiáⁿ, ōe ēng- gûn bóe pa̍t-lâng ê kiáⁿ lâi chòe ka-kī ê kiáⁿ. iúⁿ-chhī kàu tōa-hàn thang hōng- ióng pē-bú, kap thôan hō͘-sû; che sī jîn-chêng ê só͘ saⁿ-tâng ài--ê. Chhin-chhiūⁿ sio̍k-gú ū kóng, Ióng-jî thāi ló, siⁿ-kiáⁿ thôan-hō͘. Siat-sú nā bô pē-bú kong-má chó͘-chong ōe kam-gōan ēng gûn bóe pa̍t-lâng lâi chòe pē-bú kong- má chó͘-chong mah ? Che sī jîn-chêng só͘ m̄ kam-gōan. Kì-jiân m̄ kam-gōan ēng gûn bóe pa̍t-lâng lâi chòe pē-bú kong-má chó͘-chong, siáⁿ-sū khì bóe chi̍t- sian bo̍k-chú lâi chòe pē-bú kong-má chó͘-chong, lâi hàu-kèng kūi-pài ? Sui- jiân kóng sī beh kèng pē-bú kong-má chó͘-chong, si̍t-chāi sī bú-bān--i; kiám m̄-sī chin gōng mah? Che sī siat-li̍p bo̍k-chú bô chêng-lí ê tē-sì hāng.第4項;人若無子,會用銀買別人ê子來做家己ê子。養飼到大漢thang奉養父母,佮傳後嗣;che是人情ê所相同愛--ê。親像俗語有講,養兒待老,生子傳後。設使若無父母公媽祖宗會甘願用銀買別人來做父母公媽祖宗mah?Che是人情所m̄ 甘願。既然m̄ 甘願用銀買別人來做父母公媽祖宗,啥事去買一仙木主來做父母公媽祖宗,來孝敬跪拜?雖然講是beh敬父母公媽祖宗,實在是侮慢--伊;敢m̄ 是真憨mah?Che是設立木主無情理ê第4項。
  Tē-gō͘ hāng; siông-siông khòaⁿ-kìⁿ sè-sio̍k lâng chi̍t-ke kúi-nā cha̍p sian bo̍k-chú, ū-ê sī chó͘-chong, ū-ê sī kong- má, ū-ê sī pē-bú, ū-ê sī ta-koaⁿ ta-ke, ū- ê sī kiáⁿ cha-bó͘-kiáⁿ, ū-ê sī sim-pū, tōa- sòe bô pîⁿ, lâm-lú saⁿ-chham, lóng-chóng tâng chi̍t-kham; chhin-chhiūⁿ án-ni, lâm-lú bô hun-pia̍t, tōa-sòe bô chhù-sū. Siat-sú chiah-ê lâng o̍ah ê sî ōe saⁿ-kap khiā chi̍t-keng chhù, saⁿ-kap chia̍h chi̍t tè toh, saⁿ kap khùn chi̍t tiuⁿ bîn-chhn̂g mah ? Tek-khak bōe ōe. Che sī siat-li̍p bo̍k-chú bô ha̍p chêng-lí ê tē-gō͘ hāng.第5項;常常看見世俗人一家幾若十仙木主,有ê 是祖宗,有ê 是公媽,有ê 是父母,有ê 是大官大家,有ê是子查某子,有ê 是新婦,大細無平,男女相參,攏總同一龕;親像án-ni,男女無分別,大細無次序。設使chiah-ê人活ê 時會相佮企一間厝,相佮食一塊桌,相佮睏一張眠床mah?的確bōe會。Che是設立木主無合情理ê第5項。
  Tē-la̍k tōaⁿ第六段
  Hiàn-chè sîn-chú ê m̄-tio̍h獻祭神主ê m̄ 著
  Taⁿ chit-ê ho̍k-sāi sîn-chú tāi-lio̍k ū saⁿ-hāng ê bô ha̍p chêng-lí. Tē-it hāng; lâng ê chè-hiàn sîn-chú sī phah-sǹg sí ê lâng ū lâi hióng-siū, lâi kàm-la̍p, lóng bô siūⁿ sîn-chú sī chit-phìⁿ chhâ tiāⁿ-tiāⁿ, beh thái ōe lim-chia̍h ? Chhì-khòaⁿ hiàn- chè bêng-pe̍k, mi̍h iû-gôan tī-teh, lóng bô sió-khóa kiám, iû-gôan sī o̍ah-lâng siu khì chia̍h, kap sîn-chú lóng bô kan- sia̍p; sī khang-khang hiàn-chè, lóng bô lī-ek chó͘-chong. Khe-khó Siōng-tè chhòng-chō bān-mi̍h, to̍k-to̍k in-ūi o̍ah- lâng ê lō͘-ēng, kàu sí-āu chiū m̄-sái ēng mi̍h; in-ūi jio̍k-sin kui-thó͘, sîn-hûn ji̍p im-kan, chit sè-kan ê tāi-chì lóng-chóng bêng-pe̍k. Chhin-chhiūⁿ sio̍k-gú kóng, Saⁿ-chhùn khùi chi̍t-ē tn̄g, bān-hāng tāi-chì soah liáu-liáu; beh thái ōe hióng-siū chè-mi̍h ah ? Chhin-chhiūⁿ án-ni, lâng ê hiàn-chè sîn-chú, sui-jiân sī kóng beh hiàn-chè chó͘-chong, si̍t- chāi sī hiàn-chè ka-kī. Phì-jū ū lâng teh-khùn, nā chú chi̍t-óaⁿ hó-mi̍h, chu-bī chīn-chāi hó chia̍h, hē tī i-ê chhn̂g-chêng, nā bô kiò i chhíⁿ, siōng- chhiáⁿ bōe chia̍h, hô-hòng lâng í-keng sí, thái-thó ōe koh lâi chia̍h kiáⁿ-sun só͘ hiàn ê chè-mi̍h ah ? Siat-sú sí ê lâng nā ōe lâi chia̍h, siáⁿ-sū m̄ chi̍t-ji̍t hàu saⁿ- tǹg; to̍k-to̍k chi̍t-nî ê tiong-kan chí-ū cha̍p-gōa pái hiàn-chè tiāⁿ-tiāⁿ; chhin- chhiūⁿ án-ni, i-ê chó͘-chong kiám bô chiâⁿ chòe im-kan ê iau-kúi mah ? Che sī hiàn-chè sîn-chú tē-it hāng ê bô ha̍p chêng-lí.今這個服事神主大略有3項ê無合情理。第一項;人ê祭獻神主是扑算死ê人有來享受,來鑑納,攏無想神主是這片柴tiāⁿ-tiāⁿ,beh thái會lim 食?試看獻祭明白,物猶原tī-teh,攏無小可減,猶原是活人收去食,佮神主攏無干涉;是空空獻祭,攏無利益祖宗。稽考上帝創造萬物,獨獨因為活人ê路用,到死後就 m̄ 使用物;因為肉身歸土,神魂入陰間,這世間ê事誌攏總明白。親像俗語講,三寸氣一下斷,萬項事誌煞了了;beh thái會享受祭物ah?親像án-ni,人ê獻祭神主,雖然是講beh獻祭祖宗,實在是獻祭家己。譬喻有人teh睏,若煮一碗好物,滋味盡在好食,下tī 伊ê 床前,若無叫伊醒,尚且bōe食,何況人已經死,thái-thó會koh來食子孫所獻ê祭物ah?設使死ê人若會來食,啥事 m̄ 一日孝三頓;獨獨一年ê中間只有十外擺獻祭定定;親像án-ni,伊ê 祖宗敢無成做陰間ê枵鬼mah?Che是獻祭神主第一項ê無合情理。
  Tē-jī hāng; nā-sī chó͘-chong iau-gō kan-khó͘, chiū tek-khak siông-siông lâi thó-chia̍h; in-hô sîn-chú an-jiân chēng chē lóng bô tín-tāng ? Siat-sú i ōe thun- lún iau-gō, kàu hiàn-chè ê sî, pē-bú kong-má chó͘-chong chôe lâi hióng-siū, tek-khak saⁿ-chiⁿ chia̍h. Nā-sī hù-kùi ê ke chè-mi̍h chōe-chōe, san-tin hái-bī pâi-lia̍t móa-toh, kiaⁿ-liáu chó͘-chong chia̍h kàu siuⁿ pá, chek-siong tì-kàu phòaⁿ-pīⁿ. Nā-sī sòng-hiong ê ke, chè- mi̍h chió-chió. put-kò sī chhài-pn̄g tiāⁿ- tiāⁿ, kiaⁿ-liáu chó͘-chong chia̍h bōe pá, iû-gôan iau-gō. Góa bē-bat thiaⁿ-kìⁿ im- kan ū phòa-pīⁿ kúi, kap iau kúi. Koh ū lâng bô hō͘-sû thang hiàn-chè, chiū tī im-kan siông-siông chòe iau-kúi, kiám m̄ jiáu-lōan chòe-chha̍t mah ? Góa bē- bat thiaⁿ-kìⁿ im-kan ū chha̍t-kúi kap lōan-kúi. Siat-sú sîn-chú nā ōe chia̍h, kiaⁿ-liáu bô lâng káⁿ hiàn-chè; án-ni lâng hiàn-chè sîn-chú m̄-sī beh hō͘ chó͘- chong chia̍h, si̍t-chāi sī ka-kī ài chia̍h. Che sī hiàn-chè sîn-chú bô ha̍p chêng- lí ê tē-jī hāng.第2項;若是祖宗枵餓艱苦,就的確常常來討食;因何神主安然靜坐攏無振動?設使伊會吞忍枵餓,到獻祭ê 時,父母公媽祖宗齊來享受,的確相爭食。若是富貴ê家祭物濟濟,山珍海味排列滿桌,驚了祖宗食到傷飽,積傷致到破病。若是散hiong ê家,祭物少少。不過是菜飯定定,驚了祖宗食bōe飽,猶原枵餓。我bē bat聽見陰間有破病鬼,佮枵鬼。Koh有人無後嗣thang獻祭,就tī陰間常常做枵鬼,敢m̄ 擾亂最賊mah?我bē-bat聽見陰間有賊鬼佮亂鬼。設使神主若會食,驚了無人敢獻祭;án-ni人獻祭神主 m̄ 是beh hō͘ 祖宗食,實在是家己愛食。Che是獻祭神主無合情理ê第2項。
  Tē-saⁿ hāng; ū lâng kóng, Sîn-chú sui-jiân bōe ōe chia̍h mi̍h, iáu-kú ōe hióng-siū mi̍h ê khì-bī. Chiū ìn--i kóng, Nā ōe hióng-siū mi̍h ê khì-bī, siáⁿ-sū só͘ chè ê chiú bô khah po̍h, mi̍h ia̍h bô sit- bī, tiⁿ--ê iû-gôan tiⁿ, kiâm--ê iû-gôan kiâm ah ? Ū lâng koh kóng, Siat chit- ê hiàn-chè ê lé, m̄-sī kóng chó͘-chong ōe chai, ia̍h m̄-sī kóng ū lâi hióng-siū lâi kàm-la̍p, to̍k-to̍k sī ài chīn hàu sim tiāⁿ-tiāⁿ. Chhì mn̄g chó͘-chong kì-jiân m̄ chai, ia̍h bô lâi hióng-siū, cháiⁿ-iūⁿ sī chīn hàu sim ah ? In-ūi hàu-tō kùi- tiōng chin-si̍t, bô kùi-tiōng gōa-phê; nā ài ēng chè-sū lâi piáu-bêng hàu-sim, sī ti̍t-ti̍t ài bóe hàu-chú ê miâ, tī chó͘- chong ū sím-mi̍h lī-ek ah ? Che sī hiàn- chè sîn-chú bô ha̍p chêng-lí ê tē-saⁿ hāng.第3項;有人講,神主雖然bōe會食物,iáu-kú會享受物ê氣味。就應--伊講,若會享受物ê氣味,啥事所祭ê酒無較薄,物亦無失味,甜--ê猶原甜,鹹--ê猶原鹹ah?有人koh講,設這個獻祭ê禮,m̄ 是講祖宗會知,亦m̄ 是講有來享受來鑑納,獨獨是愛盡孝心tiāⁿ-tiāⁿ。試問祖宗既然m̄ 知,亦無來享受,怎樣是盡孝心ah?因為孝道貴重真實,無貴重外皮;若愛用祭祀來表明孝心,是直直愛買孝子ê名,tī 祖宗有甚物利益ah?Che是獻祭神主無合情理ê第三項。
  Taⁿ ēng chêng-lí lâi lūn, siat-li̍p sîn- chú hiàn-chè sîn-chú kò͘-chip lia̍h-chòe sī hàu-kèng chó͘-chong, si̍t-chāi sī tāi put-hàu, in-ūi sī khi-phiàn chó͘-chong. Sèng-chheh kà-sī lán m̄-thang khi- phiàn lâng; pa̍t-lâng siōng-chhiáⁿ m̄ thang khi-phiàn, hô-hòng thang khi- phiàn i-ê chó͘-chong mah ? Nā-sī án-ni, chiū-sī tek-chōe chó͘-chong kiám-m̄-sī tāi put-hàu mah ?今用情理來論,設立神主獻祭神主固執掠做是孝敬祖宗,實在是大不孝,因為是欺騙祖宗。聖冊教示咱 m̄-thang欺騙人;別人尚且m̄ thang欺騙,何況thang欺騙伊ê 祖宗mah ? 若是án-ni,就是得罪祖宗敢 m̄ 是大不孝mah?
  Koh tùi ho̍k-sāi sîn-chú ū-sî chhut chōe-chōe kan-khó͘; iúⁿ-kiáⁿ, chhōa sòe- î, bóe lú-pī, ǹg-bāng jîn-teng khah chōe, thang chòe kiông-pâng ngī-kak, thang pun chó͘-kong ê ke-gia̍p khah tōa hūn. Tùi án-ni siông-siông tì-kàu oan-ke hâi-tò͘ saⁿ-kò; ū-ê kiông-pâng khi-hū jio̍k-pâng. Koh ū só͘-chāi hiuⁿ-siā ê lē, lâng nā siⁿ ta-po͘ kiáⁿ, tī chiaⁿ-go̍eh tio̍h pān chōe-chōe mi̍h tī sû-tn̂g--ni̍h, hiàn-chè chó͘-chong; jiân-āu chhiáⁿ hiuⁿ-lí ê chiân-têng kap ke-tiúⁿ, hō-chòe pān teng-toh; hó-gia̍h lâng pān ōe khí, sòng-hiong lâng pān bōe khí, ū-ê tio̍h bōe chhân-hn̂g; nā bô chhân-hn̂g ko͘- put-chiong tio̍h bōe i-ê kiáⁿ lâi pān hō͘ lâng chia̍h. Koh ū só͘-chāi ū lûn-liû chè-chó͘ ê lē, chiū-sī ta̍k-nî chòe chó͘- kī ê ji̍t, á-sī nî-tang ge̍h-choeh, ta̍k pâng-thâu tio̍h lûn-liû pān tī sû-tn̂g hiàn-chè chó͘-chong, jiân-āu chhiáⁿ ta̍k pâng-thâu ê lâng; tiāⁿ-tio̍h ta̍k- pái tio̍h pān kúi-óaⁿ, chi̍t-óaⁿ tio̍h jōa- chōe mi̍h, lóng bōe chió--tit; hó-gia̍h lâng pān ōe khí, sòng-hiong lâng pān bōe khí, ia̍h bōe soah tit, ū-ê tio̍h bōe kiáⁿ lâi pān hō͘ lâng chia̍h. Koh ū só͘-chāi ia̍h tio̍h pun ku, chiū-sī tio̍h chiàu i-ê hiuⁿ-siā ê hé-tiáⁿ, chi̍t kháu- chàu pun chi̍t-ê; ū lâng nā bô pun tio̍h chiū beh hiâm--i, ū sî ia̍h ōe tì-kàu oan-ke. Chêng-nî ū chi̍t-ê hiuⁿ-siā ūi- tio̍h pun ku ê tāi-chì, chi̍t-lâng bô pun tio̍h, tì-kàu saⁿ phah, āu-lâi kò tī koaⁿ- hú ê bīn-chêng, siang-pêng liáu gûn kúi- nā pah kho͘. Tùi án-ni khòaⁿ, ho̍k-sāi sîn-chú chin-chiàⁿ sī tāi put-hàu.Koh對服事神主有時出濟濟艱苦;養子、娶細姨、買女婢,向望人丁較濟,thang做強房硬角,thang分祖宗ê家業較大份。對án-ni常常致到冤家械鬥相告,有ê 強房欺負弱房。Koh有所在鄉社ê禮,人若生查甫子,tī 正月著辦濟濟物tī 祠堂--ni̍h,獻祭祖宗;然後請鄉里ê前程佮街長,號做辦丁桌;好額人辦會起,散hiong人辦bōe起,有ê 著賣田園;若無田園姑不chiong著賣伊ê 子來辦hō͘人食。Koh有所在有輪流祭祖ê例,就是逐年做祖忌ê日,抑是年冬月節,逐房頭著輪流辦tī 祠堂獻祭祖宗,然後請逐房頭ê人;定著逐擺著辦幾碗,一碗著偌濟物,攏bōe少--得;好額人辦會起,散hiong人辦bōe起,亦bōe煞得,有ê 著賣子來辦hō͘ 人食。Koh有所在亦著分龜,就是著照伊ê 鄉社ê火鼎,一口灶分一個;有人若無分著就beh嫌--伊,有時亦會致到冤家。前年有一個鄉社為著分龜ê事誌,一人無分著,致到相扑,後來告tī 官府ê面前,雙爿了銀幾若百箍。對án-ni看,服事神主真正是大不孝。
  Ū koh-khah siong-tiōng--ê, chiū-sī tek-chōe Siōng-tè. In-ūi Siōng-tè cha̍p- tiâu kài-lu̍t ê tē-jī tiâu, sī kìm lâng bo̍h- tit tiau-khek ngó͘-siōng, thiⁿ-téng tōe-ē chúi-tiong bān-hāng mi̍h, bo̍h-tit chòe siōng chhin-chhiūⁿ--i, bo̍h-tit kūi-pài, bo̍h-tit ho̍k-sāi, Ia̍h lâng tiâu-kò͘-ì chòe sîn-chú lâi ho̍k-sāi kèng-pài, che sī pōe- ge̍k Siōng-tè. Siat-sú tek-chōe tī iáu- o̍ah ê chó͘-chong chiū tek-khak tio̍h siū i-ê chek-pī; nā-sī chó͘-chong í-keng sí liáu, sui-jiân tek-chōe--i, ia̍h m̄-sái kiaⁿ hō͘ i chek-pī. Chóng-sī tek-chōe Siōng- tè, tek-khak bōe bián-tit siū I-ê chek- pī; in-ūi Siōng-tè sī éng-o̍ah chôan- lêng ê Chú-cháiⁿ. I-ê kài-lu̍t ū kóng, In- ūi Góa Iâ-hô-hoa chiū-sī lín ê Siōng-tè, koat-tòan bōe iông-ún ēng pa̍t-ê Siōng- tè phit-phòe góa; òan-hūn góa ê lâng, kàng chai-ē hō͘ i tùi pē kàu kiáⁿ kàu saⁿ-sì tāi. Nā-sī án-ni, ho̍k-sāi sîn-chú ê lâng tio̍h thàn-chá chhíⁿ-gō͘.有koh較傷重--ê,就是得罪上帝。因為上帝十條誡律ê第2條,是禁人莫得彫刻偶像,天頂地下水中萬項物,莫得做像親像--伊,莫得跪拜,莫得服事,亦人刁故意做神主來服事敬拜,che是背逆上帝。設使得罪tī iáu活ê祖宗就的確著受伊ê 責備;若是祖宗已經死了,雖然得罪--伊,亦 m̄ 使驚hō͘ 伊責備。總是得罪上帝,的確bōe免得受伊ê責備;因為上帝是永活全能ê主宰。伊ê 戒律有講,因為我耶和華就是lín ê上帝,決斷bōe容允用別ê上帝匹配我;怨恨我ê 人,降災厄hō͘ 伊對父到子到三四代。若是án-ni,服事神主ê人著趁早醒悟。
  Tē chhit tōaⁿ第七段
  Iâ-so͘ ê ha̍k-seng tio̍h tùi-tiōng chin hàu耶穌ê學生著tùi重真孝
  Téng-bīn só͘ lūn ho̍k-sāi sîn-chú sī khi- phiàn chó͘-chong, koh tek-chōe Siōng-tè; chóng-sī sìn-Chú ê lâng í-keng siū Sèng- sîn ê kám-hòa kóe-kū ōaⁿ-sin, hôan-sū tùi-tiōng chin, khì-cho̍at ké, hoaⁿ-hí chip- siú Siōng-tè ê kài-bēng, chīn-sim thiàⁿ Siōng-tè, koh thiàⁿ lâng chhin-chhiūⁿ ka-kī. Chit-ê thiàⁿ lâng chhin-chhiūⁿ ka-kī, tio̍h lia̍h thiàⁿ pē-bú chòe tē-it iàu-kín; só͘-í tē-gō͘ tiâu-kài kóng, Kèng lín-ê pē- bú. Án-ni hàu-kèng pē-bú, sī chòe lâng ê kiáⁿ-jî iàu-kín ê pún-hūn; tāi-lio̍k ū saⁿ- chân thang gī-lūn.頂面所論服事神主是欺騙祖宗,koh得罪上帝;總是信主ê人已經受聖神ê感化改舊換新,凡事tùi重真,棄絕假,歡喜執守上帝ê戒命,盡心疼上帝,koh疼人親像家己.這個疼人親像家己,著掠疼父母做第一要緊;所以第五條戒講,敬lín-ê父母。Án-ni孝敬父母,是做人ê子兒要緊ê本分;大約有三層thang議論。
  Tē-it chân : Lūn tio̍h hàu-kèng pē- bú ê iân-kò͘. In-ūi pē-bú siⁿ lán,iúⁿ- chhī lán, phō lán, chiàu-kò͘ lán, kà-sī lán; i thiàⁿ-kiáⁿ ê sim bô só͘ m̄ kàu, khu-lô ê chhim-un kóng bōe chīn. Chhin-chhiūⁿ Si-keng lio̍k-gô ê phiⁿ ū kóng, “ Io̍k-pò- chi tek, hō-thian-bóng-ke̍k; ” chhin- chhiūⁿ án-ni,chòe lâng ê kiáⁿ-jî,chiū nā kiâⁿ hàu-tō kàu chīn, ia̍h m̄-sī hi-hán ê tāi-chì, put-kò sī ha̍p-kai tiāⁿ-tiāⁿ.第一層:論著孝敬父母ê緣故。因為父母生咱、養飼咱、抱咱、照顧咱、教示咱;伊疼子ê心無所m̄ 到,劬勞ê深恩講bōe盡。親像詩經蓼莪ê篇有講,「欲報之德,昊天罔極;」親像án-ni,做人ê子兒,就若行孝道到盡,亦m̄ 是稀罕ê事誌,不過是合該tiāⁿ -tiāⁿ。
  Tē-jī chân:Lūn pē-bú siⁿ-chêng ê hàu- kèng. Taⁿ pē-bú iáu tī-teh, tio̍h ki̍p-sî hàu-kèng--i,chá-àm tio̍h ho̍k-sāi kam-chí, khûn-khiām lia̍p-chek lâi hōng-ióng--i, pò-tap pē-bú ióng-io̍k ê chhim-un; m̄- nā tio̍h hōng-ióng i ê sin-thé, koh tio̍h hōng-ióng i ê sim-chì, hôan-sū hoaⁿ-hí sūn-thàn--i, siông-siông hō͘ i ê sim hoaⁿ- hí. Chhin-chhiūⁿ Khóng-chú kóng,“Hū- bó͘ kî sūn ī--hô͘. ” In-ūi gōa-bīn kì-jiân ū kiong-kèng ê lé, lāi-bīn tek-khak ū chun-kèng ê sim. Chit-hō sūn-thàn pē- bú ê bēng-lēng, pí hōng-ióng i-ê sin-thé sī koh khah iàu-kín. Siat-sú hōng-ióng pē-bú hō͘ i chia̍h-chhēng chhiong-chiok, nā bô sêng-sūn tit-tio̍h i ê sim hoaⁿ-hí, kap iúⁿ-chhī káu bé ū sím-mi̍h koh-iūⁿ ? Chhin-chhiūⁿ Chú-iû teh mn̄g-hàu, Khóng-chú ìn--i kóng,“Taⁿ ê ū hàu--ê,sī lia̍h-chòe ōe iúⁿ-chhī, kàu tī káu bé lóng pîⁿ-pîⁿ ōe-chhī, nā bô kèng ū sím-mi̍h hun-pia̍t ah ? ” Khó-kiàn ho̍k-sāi pē-bú tek-khak tio̍h lia̍h kèng chòe iàu-kín.第二層:論父母生前ê孝敬。今父母iáu tī-teh,著及時孝敬--伊,早暗著服事甘旨,勤儉粒積來奉養--伊,報答父母養育ê深恩;m̄ 但著奉養伊ê身體,koh著奉養伊ê 心志,凡事歡喜順趁--伊,常常hō͘ 伊ê心歡喜。親像孔子講,「父母其順矣--乎。」因為外面既然有恭敬ê禮,內面的確有尊敬ê心。這號順趁父母ê命令,比奉養伊ê 身體是koh較要緊。設使奉養父母hō͘ 伊食穿充足,若無承順得著伊ê 心歡喜,佮養飼狗馬有甚物各樣?親像子由teh問孝,孔子應--伊講,「今ê有孝--ê,是掠做會養飼,到tī 狗馬攏平平會飼,若無敬有甚物分別ah?」可見服事父母的確著掠敬做要緊。
  Nā-sī pē-bú ê bēng-lēng ū ha̍p Siōng- tè ê chí-ì, sui-jiân tio̍h-bôa ia̍h m̄-thang the-sî. In-ūi pē-bú thiàⁿ-kiáⁿ, ài i chòe ū lō͘-ēng ê lâng, chiū siông-siông ài hō͘ i tio̍h-bôa; put-lūn sū lông kong siong, tek-khak sî-siông kàu-tok; chhin-chhiūⁿ Khóng-chú kóng,“ Ài--chi lêng-bu̍t lô-- hô͘ ? Án-ni chòe lâng ê kiáⁿ-jî, eng-kai chīn-la̍t lâi kiâⁿ pē-bú só͘ bēng-lēng, m̄- thang bú-bān--i.”若是父母ê命令有合上帝ê旨意,雖然著磨亦m̄-thang推辭。因為父母疼子,愛伊做有路用ê人,就常常愛hō͘伊著磨;不論士農工商,的確時常教督;親像孔子講,「愛--之能勿勞--乎?Án-ni做人ê子兒,應該盡力來行父母所命令,m̄-thang侮慢--伊。」
  Siat-sú pē-bú só͘ bēng-lēng sī ge̍k Siōng-tè ê chí-ì, chiū m̄-thang thàn--i. In-ūi pē-bú ōe chhò-gō͘, lán m̄-thang kap i saⁿ-tâng chhò-gō͘. Chóng-sī m̄-thang kap i chòe tùi-te̍k, tio̍h at-chí siū-khì, ēng hoaⁿ-hí ê bīn-sek, un-jiû ê siaⁿ-im, óan-chóan ê ōe,khí-kèng khí-hàu lâi khó͘- khǹg--i; chhin-chhiūⁿ Khóng-chú kóng, “ Sū hū-bó͘ ki kàn, kiàn-chì put-chiông, iū-kèng; put-ûi,lô jî put-òan;” án-ni ǹg- bāng i hoaⁿ-hí thiaⁿ, ōe kóe i ê ì-sù, lâi thàn Siōng-tè ê chí-ì; che chiah sǹg chòe “ seng sū chi í lé. ”設使父母所命令是逆上帝ê旨意,就m̄-thang趁--伊。因為父母會錯誤,咱m̄-thang佮伊相同錯誤。總是m̄-thang佮伊做對敵,著遏止受氣,用歡喜ê面色、溫柔ê聲音、婉轉ê話,起敬起孝來苦勸--伊;親像孔子講,「事父母幾諫,見志不從,又敬;不違,勞而不怨;」án-ni向望伊歡喜聽,會改伊ê意思,來趁上帝ê旨意;che才算做「生事之以禮。」
  Koh ho̍k-sū pē-bú, tio̍h o̍h kó͘-chá-lâng ê bô͘-iūⁿ; chhin-chhiūⁿ Chan-chú hōng-ióng i ê lāu-pē Chan Sek, m̄-nā ta̍k-ji̍t ēng hó ê mi̍h ióng-chhī i ê seng-khu, koh hōan-sū chhiáⁿ mn̄g hoaⁿ-hí chun-thàn i ê ì-sù, lâi ióng-chhī i ê lāu-pē ê sim-chì. Só͘-í Bēng-chú ū kóng: “Sū-chhin nā Chan-chú khó-í.” Koh tio̍h chhin-chhiūⁿ Sūn ê ho̍k-sū i ê lāu-pē Kó͘-só͘, sui-jiân Kó͘-só͘ chòe khok-to̍k ê lāu-pē, Sūn iáu-kú ōe chīn ho̍k-sū pē-bú ê tō-lí, tì-kàu hō͘ i ê lāu-pē Kó͘-só͘ hoaⁿ-hí. Chit-ê sī Tiong-kok chheng tāi-hàu ê lâng, lán tio̍h o̍h i ê khóan-sit.Koh服事父母,著學古早人ê模樣;親像曾子奉養伊ê 老父曾軾,m̄ 但逐日用好ê物養飼伊ê 身軀,koh凡事請問歡喜遵趁伊ê 意思,來養飼伊ê 老父ê心志。所以孟子有講:「事親若曾子可以。」Koh著親像舜ê服事伊ê 老父瞽瞍,雖然瞽瞍最酷毒ê老父,舜iáu-kú會盡服事父母ê道理,致到hō͘ 伊ê老父瞽瞍歡喜。這個是中國稱大孝ê人,咱著學伊ê 款式。
  Koh ū Sèng-keng só͘ kì-chài tāi-hàu ê lâng, lán it-hoat tio̍h o̍h--i; chiū-sī Iok- sek, i tek-chì ê ji̍t, hōng-ióng i-ê lāu-pē Ngá-kok, hō͘ i an-jiân ho̍k-sāi Siōng-tè kàu tī chi̍t-sì-lâng, ia̍h sòa chiàu-kò͘ i-ê thong-cho̍k. Koh ū chi̍t-lâng sûn-chôan ū hàu--ê, chiū-sī Kiù-chú Iâ-so͘; i chiâu-chn̂g chun-thàn Thiⁿ-pē ê chí-ì, hōng- chhe lîm-kàu sè-kan, lâi kiâⁿ kiù-lâng ê tāi-chì, kàu chi̍t-sì-lâng bô chi̍t-tiám-á ê khiàm-kheh. Khòaⁿ Iok-hān cha̍p-chhit chiuⁿ, tē-sì chat kóng,“ Góa êng-kng Lí tī sè-kan, Lí só͘ kau-tāi góa kiâⁿ--ê, góa í-keng kiâⁿ--i. ” Chhin-chhiūⁿ án-ni, sìn Chú ê lâng beh kiâⁿ hàu-tō, m̄-nā tio̍h o̍h kó͘-chá chheng tāi-hàu ê lâng ê bô͘-iūⁿ, it-hoat tio̍h o̍h Kiù-chú, chiah thang kóng sī chiâu-chn̂g ê ū hàu.Koh有聖經所記載大孝ê人,咱益發著學--伊;就是約瑟,伊得志ê日,奉養伊ê 老父雅各,hō͘ 伊安然服事上帝到tī 一世人,亦續照顧伊ê 通族。Koh有一人純全有孝--ê,就是救主耶穌;伊齊全遵趁天父ê旨意,奉差臨到世間,來行救人ê事誌,到一世人無一點仔ê欠缺。看約翰十七章,第4節講,「我榮光你tī 世間,你所交代我行--ê,我已經行--伊。」親像án-ni,信主ê人beh行孝道,m̄ 但著學古早稱大孝ê人ê模樣,益發著學救主,才thang講是齊全ê有孝。
  Tē-saⁿ chân : Lūn pē-bú sí-āu ê hàu- kèng. Taⁿ sìn Chú ê lâng, m̄-nā pē-bú o̍ah-teh ê sî tio̍h hàu-kèng,chiū pē-bú sí- āu ia̍h tio̍h hàu-kèng. Chiū-sī pē-bú sí ê sî, tio̍h chīn ai-siong ê chêng, iu-būn thî-khàu; koh chiàu i-ê khùi-la̍t pī-pān koan-kok i-khim lâi chòng--i, lâi an i ê jio̍k-thé; tio̍h khiā bōng-pâi lâi chòe kì- hō; che chiah sǹg chòe “sú, chòng chi í lé.”Kàu tī bâi-chòng liáu-āu,chiū bô mi̍h thang kèng-hōng, nā ū siú saⁿ-nî ê sng- hà, lâi siàu-liām i si̍p-go̍at hôai-thai sam- liân jú-pō͘ ê un-te̍k. Lūn-kàu hiàn-chè ê lé chiū m̄-sái ēng, in-ūi sio̍k tī gōa- phê, m̄-sī chin-hàu, lóng bô lī-ek pē-bú, hóan-tńg tek-chōe Siōng-tè, só͘-í m̄- thang kiâⁿ hiàn-chè ê lé.第3層:論父母死後ê孝敬。今信主ê人,m̄ 但父母活teh ê時著孝敬,就父母死後亦著孝敬。就是父母死ê 時,著盡哀傷ê情,憂悶啼哭;koh照伊ê氣力備辦棺槨衣衾來葬--伊,來安伊ê 肉體;著企墓牌來做記號;che才算做「死,葬之以禮。」到tī 埋葬了後,就無物thang敬奉,若有守三年ê喪孝,來數念伊十月懷胎3年乳哺ê恩德。論到獻祭ê禮就m̄ 使用,因為屬tī 外皮,m̄ 是真孝,攏無利益父母,反轉得罪上帝,所以m̄-thang行獻祭ê禮。
  Sui-jiân m̄-sái koh-chài ēng mi̍h khóan-thāi pē-bú, ia̍h m̄ sī kóng hàu-tō kiâⁿ ōe chīn, iáu-kú ū thang kiâⁿ; chiū- sī ang-bó͘ tio̍h hô-ha̍p, khòaⁿ Í-hut-só͘ tē-gō͘ chiuⁿ 22 chat, 28 chat; hiaⁿ-tī tio̍h saⁿ-thiàⁿ, lâi siàu-liām tâng-pau ê gī; khòaⁿ Lô-má 12 chiuⁿ, 10 chat; che sī hàu-kèng pē-bú ê si̍t-sim. Koh tio̍h hô-hó chong-cho̍k, hián-bêng it-pún ê chhin, che sī hàu-kèng pē-bú ê si̍t-sū. Koh tio̍h chiàu-sî sûn-sī pē-bú chó͘- chong ê hûn-bōng lâi chiàu-kò͘ i-ê kut- thâu; ūi i-ê tāi-siū á-sī siáu-éng thang khòaⁿ i-ê bīn-māu. Koh tio̍h chiong i- ê hó ōe, hó ê phín-hēng kì tī chheh--ni̍h, thang kà-sī chú-ti̍t chhin-lâng; siat-li̍p cho̍k-phó͘, kì-chài pē-bú chó͘-chong ê seng-sîn ji̍t-ge̍h, kap kè-sì ê nî, ge̍h, ji̍t, sî, kap chòng tī sím-mi̍h soaⁿ, hō͘ le̍k-tāi ê hō͘-è ū thang khe-khó; che sī hàu-kèng pē-bú ê si̍t-iōng. Koh tio̍h li̍p-sin kiâⁿ-hô, chīn-la̍t keng-êng lâi chiàu-kò͘ pē-bú chó͘-chong só͘ lâu ê gia̍p, lâi êng- hián i-ê miâ-siaⁿ; che sī hàu-kèng pē-bú ê si̍t-tek. Chhin-chhiūⁿ án-ni, chiah thang kóng sī “ pò-pún tui-óan, ” “ kè- chì su̍t-sū, ” chīn hàu-tō ê ì-gī.雖然m̄ 使koh再用物款待父母,亦m̄ 是講孝道行會盡,iáu-kú有thang行;就是翁某著和合,看以弗所第5章22節,28節;兄弟著相疼,來數念同胞ê義;看羅馬12章,10節;che是孝敬父母ê實心。Koh著和好宗族,顯明一本ê親,che是孝敬父母ê實事。Koh著照時巡視父母祖宗ê墳墓來照顧伊ê 骨頭;畫伊ê 大壽抑是肖影thang看伊ê 面貌。Koh著將伊ê好話,好ê品行記tī 冊--ni̍h,thang教示子姪親人;設立族譜,記載父母祖宗ê生辰日月,佮過世ê年、月、日、時,佮葬tī 甚物山,hō͘ 歷代ê後裔有thang稽考;che是孝敬父母ê實用。Koh著立身行和,盡力經營來照顧父母祖宗所留ê業,來榮顯伊ê 名聲;che是孝敬父母ê實德。親像án-ni,才thang講是「報本追遠」、「繼志述事」,盡孝道ê意義。
  Kiat-bé結尾
  Lūn kiâⁿ chīn-hàu tek-khak ū tōa hok-khì論行盡孝的確有大福氣
  Taⁿ hàu sī chòe chèng-hāng hó-tek ê thâu, sìn-Chú ê lâng nā ōe kiâⁿ téng-bīn só͘-lūn ê chin-hàu, tek-khak ōe tit-tio̍h Siōng-tè só͘ èng-ín ê hok-khì. In-ūi tē- gō͘ tiâu-kài ū kóng,“ Kèng lín ê pē-bú, chiū thang tī Iâ-hô-hoa lín Siōng-tè só͘ siúⁿ-sù ê tōe-hng, lâi hióng-siū tn̂g hè-siū. ” Khòaⁿ chit-kù só͘ pau-hâm--ê sī put-chí khoah; in-ūi tn̂g-hè-siū sī ngó͘- hok ê thâu chi̍t tiâu. Kó͘-chá Sùn ōe chīn ho̍k-sāi pē-bú ê tō-lí, tit-tio̍h chheng-chòe tāi hàu; khòaⁿ Su-keng Giâu-tián kóng,“ Khek-hâi í hàu;”só͘-í tit-tio̍h Siōng-tè só͘ siúⁿ-sù ê chiok-ūi, hōng-lo̍k, miâ-siaⁿ, tn̂g-hè-siū, kàu lāu siān-chiong.今孝是做眾項好德ê頭,信主ê人若會行頂面所論ê真孝,的確會得著上帝所應允ê福氣。因為第五條誡有講,「敬lín ê父母,就thang tī 耶和華lín上帝所賞賜ê地方,來享受長歲壽。」看這句所包含--ê是不止闊;因為長歲壽是五福ê頭一條。古早舜會盡服事父母ê道理,得著稱做大孝;看書經堯典講,「克諧以孝;」所以得著上帝所賞賜ê爵位、俸祿、名聲,長歲壽,到老善終。
  Gōan lán sìn-Chú ê lâng bián-lē lâi kiâⁿ chit-hō chin-hàu ê pún-hūn, ia̍h thang ǹg-bāng ōe tit-tio̍h chit-hō ê hok-khì. Siat-sú bōe tit-tio̍h chit sè-kan gōa-phê chiah-ê hok-khì, iáu-kú ōe tit-tio̍h sim-koaⁿ siông-siông pêng-an, sî- khek kap Siōng-tè saⁿ-chhin,khah-iâⁿ tī gōa-phê ê hok-khì chōe-chōe, kàu tī kè- sì ê ji̍t, thang hióng-siū thian-tông éng- óan o̍ah bû-kiông-chīn ê hok-khì. Sī góa ê sim só͘ gōan.願咱信主ê人勉勵來行這號真孝ê本分,亦thang向望會得著這號ê福氣。設使bōe得著這世間外皮chiah-ê福氣,iáu-kú會得著心肝常常平安,時刻佮上帝相親,較贏tī外皮ê福氣濟濟,到tī 過世ê日,thang享受天堂永遠活無窮盡ê福氣。是我ê心所願。
  Ia̍p Bo̍k-su ê piān Sîn-chú lūn, taⁿ ìn bêng-pe̍k.葉牧師ê辯神主論,今印明白。
  (Tâi-ôan Hú-siâⁿ Kàu-hōe-pò tē 18~23 tiuⁿ,1886 nî 12 ge̍h~1887 nî 5 ge̍h)(台灣府城教會報第18~23張,1886年12月~1887年5月)
回目錄    回上一頁    清國時代,   1886年, 散文 / 論述